Więcej niż „cukierek albo psikus”: 11 mało znanych tradycji halloweenowych

Dla większości z nas Halloween kojarzy się ze strasznymi kostiumami, horrorami i jedzeniem słodyczy bez umiaru.

Jednak podczas gdy Ty zastanawiasz się, za co się przebrać, ludzie w różnych zakątkach świata obchodzą ten okres w sposób, który w niczym nie przypomina znanego nam święta.

Od dekorowania czaszek po robienie lampionów z rzepy — oto lista, która wychodzi poza celtyckie korzenie Halloween i popularną tradycję „cukierek albo psikus”. Poznaj 11 mniej znanych tradycji z Ameryki Południowej, Europy i Azji.

1. Brazylia: Dia do Saci, czyli folklorystyczna odpowiedź na Halloween

W 2003 roku brazylijski poseł zaproponował ustanowienie Dnia Saci na 31 października. Chodziło o to, aby mieszkańcy mogli świętować rodzimy folklor zamiast zapożyczonego święta. Stan São Paulo oficjalnie przyjął tę propozycję rok później.

Święto to wzięło swoją nazwę od legendarnej postaci z brazylijskich podań — Saci-Pererê. Jest to jednonogi psotnik w magicznej czerwonej czapce i z fajką w ustach. Jak na złośliwego duszka przystało, lubi chować przedmioty, zamieniać sól z cukrem i zaplatać supły na końskich grzywach.

31 października w szkołach, bibliotekach i centrach kultury odbywają się spotkania, na których opowiada się legendy o Saci-Pererê. W niektórych miastach organizowane są też parady, koncerty i przedstawienia teatralne poświęcone brazylijskiemu folklorowi.

2. Peru: Día de la Canción Criolla

W Peru 31 października to zarówno Noche de Brujas (Noc Czarownic), jak i Día de la Canción Criolla — święto ustanowione w 1944 roku, aby uczcić tradycyjną muzykę z peruwiańskiego wybrzeża (música criolla).

Mieszkańcy świętują w lokalnych peñas lub domach kultury, spędzając wieczór przy muzyce na żywo, tańcu i dobrym jedzeniu. Dzieci bawią się w tym czasie na imprezach kostiumowych z okazji Noche de Brujas w szkołach czy centrach handlowych.

Uroczystości trwają również kolejnego dnia. Rodziny w regionie Andów pieką wtedy tantawawas (chlebki w kształcie dzieci) z okazji Wszystkich Świętych (Todos los Santos). Symbolizują one życie po śmierci oraz więź z przodkami. Mieszkańcy wymieniają się nimi z bliskimi lub składają je w darze podczas ceremonii.

Przy tak wielu świętach wypadających w jednym czasie warto zaplanować w Peru dłuższy pobyt, aby móc poznać wszystkie te tradycje.

3. Portugalia: Pão-por-Deus

Pão-por-Deus (Chleb dla Boga) to portugalska tradycja przypominająca chodzenie po domach za słodyczami, ale starsza od niej o całe wieki.

1 listopada dzieci chodzą od drzwi do drzwi, mówiąc „Pão por Deus” i recytując tradycyjne wierszyki. W zamian dostają chleb, ciastka, orzechy lub owoce granatu. Tradycja ta nawiązuje do dawnego zwyczaju dawania jedzenia w intencji zmarłych.

Niektóre źródła łączą ten zwyczaj także z trzęsieniem ziemi w Lizbonie z 1 listopada 1755 roku. Ocalali mieszkańcy, którzy stracili cały swój dobytek, rok później chodzili od domu do domu, prosząc o „chleb dla Boga”.

4. Filipiny: Pangangaluluwa i Undas

Tradycyjny filipiński zwyczaj ludowy pangangaluluwa polegał na tym, że grupy ludzi chodziły od domu do domu wieczorem 31 października. Wcielali się oni w błąkające się dusze z czyśćca, śpiewali i prosili o modlitwę oraz jedzenie — tradycyjnie kakanin (ciastka z kleistego ryżu).

Z biegiem lat pangangaluluwa ustąpiła miejsca amerykańskiej tradycji „cukierek albo psikus”. Niektóre miejscowości postanowiły jednak do niej powrócić. W Sariaya w prowincji Quezon lokalne władze kulturalne reaktywowały ten zwyczaj w 2005 roku jako lokalne wydarzenie społecznościowe.

Inną tradycją jest Undas, które łączy Dzień Wszystkich Świętych (1 listopada) i Zaduszki (2 listopada). Całe rodziny zbierają się wtedy na cmentarzach i spędzają tam noc pod namiotami — zapalają świece, jedzą wspólne posiłki i wspominają bliskich.

Cmentarz Północny w Manili to jedno z najpopularniejszych miejsc takich spotkań. Jeśli planujesz tam wizytę, musisz liczyć się z dużymi tłumami i korkami. Sieci komórkowe mogą być mocno obciążone, dlatego zadbaj o kartę eSIM na Filipiny jeszcze przed wyjazdem i pobierz mapy z wyprzedzeniem.

5. Litwa: Vėlinės, czyli rozświetlone cmentarze

W noce z 1 na 2 listopada litewskie rodziny odwiedzają cmentarze, aby wspomnieć zmarłych. Tradycja ta nazywa się Vėlinės. Kiedy bliscy stawiają świece na grobach, całe nekropolie zaczynają rozbłyskiwać ciepłym światłem po zmroku.

Cmentarze Rasos i Antakalnis w Wilnie to wyjątkowo klimatyczne miejsca na obserwowanie tego poruszającego widowiska. Jeśli postanowisz je odwiedzić, weź ze sobą świecę, zachowaj ciszę i unikaj fotografowania osób w żałobie.

6. Ekwador: Colada morada i guaguas de pan

W Ekwadorze pamięć o zmarłych to tradycja, której można dosłownie skosztować.

2 listopada, w Dzień Zmarłych (Día de los Difuntos), rodziny w całym kraju dzielą się napojem colada morada. To gęsty, purpurowy napój z mąki z fioletowej kukurydzy, gotowany na wolnym ogniu z owocami i rozgrzewającymi przyprawami.

Colada morada podawana jest tradycyjnie z guaguas de pan — słodkimi bułeczkami w kształcie niemowląt, dekorowanymi kolorowym lukrem i czasem nadziewanymi dżemem lub serem. Od końca października te wyjątkowe przysmaki można znaleźć w piekarniach w całym Quito.

7. Indie: Bhoot Chaturdashi

7 listopada tego roku w Bengalu Zachodnim obchodzi się Bhoot Chaturdashi — tradycję, która oddaje cześć przodkom i odpędza niechciane duchy.

Zwyczaj polega na zapaleniu 14 lampek (choddo prodip), które mają wskazać przodkom drogę do domu, oraz zjedzeniu 14 rodzajów warzyw liściastych (choddo shaak), co ma chronić przed chorobami i złą energią.

Kalkuta to niezwykłe miejsce na poznanie tej tradycji, ponieważ kolejnego dnia odbywają się święta Kali Pudża i Diwali, kiedy całe miasto rozbłyskuje tysiącami świateł.

8. Boliwia: Día de las Ñatitas

W Boliwii okres wspomnienia zmarłych rozpoczyna się od Todos Santos (1-2 listopada), kiedy rodziny budują w domach specjalne ołtarze i odwiedzają groby bliskich.

Tydzień później, 8 listopada (Día de las Ñatitas), mieszkańcy La Paz dekorują ludzkie czaszki (ñatitas) kwiatami, czapkami i okularami przeciwsłonecznymi. Zanoszą je następnie na Cmentarz Główny, gdzie składają im w darze liście koki, świece i modlitwy. Wielu wierzy, że ich ñatitas chronią domowników i przynoszą szczęście.

Jeśli odwiedzasz cmentarz, pamiętaj, że jest to głęboko osobista tradycja duchowa, a nie halloweenowa atrakcja. Zawsze zapytaj o zgodę przed zrobieniem zdjęcia. La Paz leży na wysokości około 3600 metrów nad poziomem morza, więc daj sobie czas na aklimatyzację przed zwiedzaniem.

9. Estonia: Mardipäev

Estoński Mardipäev to nordycka, ludowa wersja święta „cukierek albo psikus”, która wyznacza koniec sezonu zbiorów.

10 listopada grupy przebranych osób, zwanych mardisandid, chodzą od drzwi do drzwi w ciemnych, poszarpanych ubraniach. Śpiewają pieśni ludowe, zadają zagadki i zbierają smakołyki w zamian za życzenia pomyślności.

Z kolei 25 listopada nadchodzi kontrastujące z nim święto Kadripäev. Według dawnego kalendarza ludowego oznacza ono początek zimy. Tego dnia grupy ludzi ubranych w jasne stroje odwiedzają domostwa i błogosławią zwierzęta gospodarskie.

10. Szwajcaria: Räbechilbi w Richterswil

W szwajcarskim miasteczku Richterswil nad jeziorem mieszkańcy robią jesienne lampiony z rzepy zamiast z dyni.

Dlaczego? Na długo zanim dynia stała się symbolem Halloween, wydrążone warzywa korzeniowe służyły jako praktyczne lampiony w chłodniejszych i ciemniejszych miesiącach.

Podczas corocznego festiwalu Räbechilbi około 30 ton rzepy zmienia się w świecące lampiony, które rozświetlają ulice podczas wielkiej nocnej parady.

Tradycja ta sięga co najmniej lat 60. XIX wieku. W 2026 roku parada odbędzie się 14 listopada o godzinie 18:00 w pobliżu stacji kolejowej.

Richterswil to świetny pomysł na jednodniową wycieczkę z Zurychu bezpośrednim pociągiem S-Bahn, więc łatwo połączysz tę atrakcję z innymi miejscami do odwiedzenia w Szwajcarii.

11. Kambodża: Pchum Ben, czyli święto głodnych duchów

W Kambodży oddawanie czci zmarłym to 15-dniowa tradycja zwana Pchum Ben. Wierzy się wtedy, że bramy zaświatów otwierają się, a błąkające się duszki powracają, by szukać jedzenia i błogosławieństwa.

Rodziny odwiedzają buddyjskie pagody, aby oferować posiłki mnichom. Rozrzucają też małe kulki ryżowe zwane bay ben dla głodnych duchów, które nie mają żyjących krewnych, składając dary w ich imieniu.

Główne obchody w 2026 roku już się odbyły (10 paź – 12 paź), więc jeśli chcesz doświadczyć tej poruszającej tradycji, warto zaplanować wyjazd na przyszły rok.

Które z tych tradycji możesz jeszcze zobaczyć w tym roku?

Nadal masz sporo okazji, aby poznać te mniej znane tradycje z całego świata.

Świętowanie w Brazylii i Peru rozpoczyna się już w ten weekend, w sobotę 31 października.

Początek listopada to najbardziej intensywny czas — Portugalia, Filipiny, Litwa, Ekwador, Indie i Boliwia celebrują swoje tradycje między 1 a 8 listopada.

Z kolei w połowie listopada warto odwiedzić Estonię lub Szwajcarię.

Nie wiesz, co wybrać? Postaw na podróż po Ameryce Południowej.

Dzięki dobremu planowaniu i karcie eSIM na Amerykę Południową, możesz przemieszczać się między Peru, Boliwią i Ekwadorem, odwiedzając trzy kraje w nieco ponad tydzień:

1. Rozpocznij w Peru od Día de la Canción Criolla (31 października) i Todos los Santos (1 listopada).
2. Poleć do Quito na napój colada morada podczas Día de los Difuntos (2 listopada).
3. Zakończ podróż w La Paz podczas Día de las Ñatitas (8 listopada).

Niezależnie od tego, dokąd się udasz, pamiętaj, że są to uroczystości rodzinne i religijne. Ubieraj się skromnie na cmentarzach, zachowuj ciszę i zawsze pytaj o zgodę przed zrobieniem zdjęcia. Cmentarne czuwania i parady w małych miasteczkach rzadko oferują dostęp do Wi-Fi, dlatego zadbaj o pakiet danych przed wyjściem.

Plans that may interest you

eSIM Egipt

eSIM Grecja

Maciej Kubiak

I’m Maciej, and at Holafly, I manage content across multiple language versions, combining my three biggest passions: writing, traveling, and foreign languages.

I have 5+ years of experience in Content Management, with a keen interest in content localization, and semantic SEO. I enjoy sharing my expertise in weaving words into compelling stories that make fellow travelers’ lives easier.

p.s. A little fun fact about me: I can order a coffee in 8 languages.

Content Manager

I’m Maciej, and at Holafly, I manage content across multiple language versions, combining my three biggest passions: writing, traveling, and foreign languages. I have 5+ years of experience in Content Management, with a keen interest in content localization, and semantic SEO. I enjoy sharing my expertise in weaving words into compelling stories that make fellow travelers’ lives easier. p.s. A little fun fact about me: I can order a coffee in 8 languages.

Przeczytaj pełne bio